Vakıf üniversiteleri ve özel öğretim kurumları eğitim ücretlerini belirlerken yüksek oranda zam
yapabilmekte ve bu nedenle öğrenciler ve veliler mağdur olabilmektedir.
Vakıf üniversiteleri bu zam oranını uygularken anayasal çerçeveye ve mevzuattaki düzenlemelere
uymalıdır. Vakıf Üniversiteleri Yükseköğretim Kanununa ve Vakıf Yükseköğretim Kurumları
Yönetmeliğine tabiidir.
T.C. Anayasası’nın 42. Maddesi ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kişilerin eğitim öğrenim hakkını
düzenlemiştir. Buna göre:
“Hiç kimse eğitim hakkından yoksun bırakılamaz.”Uygulanan fahiş zamlar sebebiyle öğrencilerin ve velilerin okul kaydı yaparken ön göremeyeceği fiyatların her yıl yüksek oranlarla değişmesi açıkça Anayasa’ya ve AHİS’e aykırılık oluşturur. Bu yüzden bu zamlara kanunen sınırlama getirilmiştir. TKHK m.5 ile YÖK genelgesi uyarınca okul ücretine yapılan TÜFE ortalaması üzerindeki artışlar hukuka aykırıdır. YÖK 27/05/2023 tarihinde vakıf üniversitesi gönderdiği yazı ile eğitim öğretim ücretlerine enflasyon oranının üstünde zam yapmamaları konusunda uyarıda bulunmuştur. Sözleşmenin uygulanması ve eğitim ücretinin belirlenmesine ilişkin yargılamada ise mahkeme tarafından üniversitenin mütevelli heyetince belirlenen ücretin incelenmesi için alanında uzman bilirkişilerden oluşan bir heyet görevlendirilmelidir. Bu incelemede, eğitim maliyetleri, üniversite bütçesi ve TÜİK verileri dikkate alınarak, sözleşmeye hâkimin müdahalesinin gerekip gerekmediği, hakkaniyet ilkesi çerçevesinde değerlendirilmelidir. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun Ek Madde 9. son fıkrası: "Öğrencilerden alınacak ücretler mütevelli heyet tarafından tespit edilir." Taraflar arasında eğitim sözleşmesi bedelinin belirlenmesi noktasında uyuşmazlık çıktığı durumda; belli bir süre içerisinde kayıt yenileme suretiyle eğitim-öğretim ücretinin ödenmesinin gerekli olduğu göz önüne alındığında öğrenci sözleşme ilişkisi kurarak kayıt yenileyebilecek akabinde açacağı bir menfi tespit veya alacak davası ile talepte bulunabilecektir. Öğrenci, TÜFE artış oranının üzerinde yapılan ödemeleri fazlaya ilişkin hakları gereğince geri alabilecektir. Eğitim kurumunun kayıt tarihi itibariyle gerçekleşen TÜFE enflasyon oranının üstünde zam yapmasının kuvvetle muhtemel olması durumda veya hukuk aykırı yapılan tekrarlayan zamlar bulunması durumunda mahkemeden ihtiyati tedbir talep edilebilecektir. İhtiyati tedbir kararı, ileride telafisi imkansız mağduriyetlerin doğmasını engellemek için verilir. Sonuç; Vakıf üniversitelerinin TÜFE enflasyon oranına uymak zorundadır. Vakıf üniversitelerinin kar amacı güdemeyeceğine ilişkin mevzuat gereğince gerekli özenin gösterilmesi, eğitim ve öğretim ücreti artış sınırının enflasyon üzerinde olmaması gerekir.