Anlaşmalı Miras Paylaşımı
Miras paylaşımı, sözleşme yapılarak ya da elden paylaşım ile gerçekleştirilebilir. Paylaşım tamamlandıktan sonra mirasçıların birbirine karşı sorumluluğu satış hükümlerin göre belirlenecektir. Diğer taraftan adi kefalet sorumluluğu da söz konusudur. Bir alacağı devralan mirasçı öncelikle bu alacağın borçlusuna karşı takipte bulunmalıdır. Adi kefalet hükümlerine göre kefile başvurmanın şartı öncelikle borçluya başvurmaktır. Bunun istisnaları ise Türk Borçlar Kanunu (TBK) m. 585'te sayılmıştır. Her bir mirasçı kendi payına düştüğü oranda kefil olarak sorumludur. Hem garanti hem de kefalet bakımından dava zamanaşım süresi bir senedir.Miras Taksim Sözleşmesi Nedir?
Mirasçılar aralarında bir miras paylaşma sözleşmesi yapabilir. Bu sözleşme ile, miras bırakanın mallarının bir kısmı ya da tamamı üzerinde bir paylaşım sağlanabilir. Her bir mirasçının miras payı oranında olmak üzere, malvarlığını paylı mülkiyete çevirerek paylaşım yapılabilir. Yapılan bu sözleşme miras taksim sözleşmesi olarak adlandırılmaktadır. Sözleşmede mirasçılara ayrılan pay oranlarının eşit olması gerekmemekle birlikte bazı mirasçılara hiç pay düşmemesi de kararlaştırılabilir (1).Miras Taksim Sözleşmesi Geçerlilik Şartları
Miras taksim sözleşmesinin geçerli olabilmesi için yazılı olarak yapılması gerekir. Sözleşmenin yazılı yapılması miras taksim sözleşmesinin şekil şartıdır. Yazılı yapılmadığı takdirde kesin hükümsüz olacaktır. Miras taksim sözleşmesinin bir diğer geçerlilik şartı ise miras bırakan kişinin ölümünden sonra yapılmış olmasıdır. Sözleşmeyi imzalayan mirasçılardan birinin ayırt etme gücü yoksa, diğer bir deyişle tam ehliyetsizse sözleşme kesin hükümsüz olur. Mirasçılar arasında küçük veya kısıtlı varsa, yasal temsilcilerinin izniyle imzaladıkları sözleşme geçerli olacaktır. Ancak imzalanan sözleşmede sadece tek taraflı olarak küçük veya kısıtlıya kazanım sağlanıyorsa burada izin gerekmez.Miras Taksim Sözleşmesi Noterde Yapılmak Zorunda Mı?
Mirasçıların miras paylarını birbirlerine geçerli bir şekilde devretmeleri için noterde veya tapuda sözleşmeye yapmaları gerekmez. Yargıtay’a göre miras paylaşım sözleşmesiyle yapılan gayrimenkul ve motorlu taşıt devirleri için de sözleşmenin noterde yapılması gerekmez (2). Sözleşmenin yazılı olarak yapılması yeterlidir. Taşınmazlar açısından ise tapu memuru huzurunda paylaşma sözleşmesi yapılması uygulaması mevcuttur. Mirasçılar, mirasta hakkı olmayan üçüncü bir kişiyle de sözleşme yapabilir. Mirasçılardan biri ile üçüncü kişi arasında miras payının devrine dair böyle bir sözleşme yapıldığı takdirde geçerli olabilmesi için yukarıda belirtilen miras taksim sözleşmesi şekil şartından daha ağır bir geçerlilik şartının yerine getirilmesi gerekir. Bu şart sözleşmenin noterlikçe düzenlenmesidir. Noterlikçe sözleşme düzenlendiği takdirde, üçüncü kişi yine de mirasçılarla aynı statüyü kazanmaz. Ancak mirasçılar arasında paylaşım tamamlandıktan sonra sözleşmeyi imzalayan mirasçıdan sözleşme konusu payı devretmesini talep edebilir.Muris Ölmeden Miras Taksim Sözleşmesi Yapılabilir Mi?
Mirasçılar arasında yapılan böyle bir sözleşme miras bırakan kişinin izniyle veya katılımıyla yapıldıysa geçerli olacaktır. Bu şart sağlanmadan yapılmış geçersiz sözleşmeye göre verilen paylar geri istenebilir. Ayrıca Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2011 tarihli bir kararında paylaşma sözleşmesinin yazılı şekilde yapılması gerektiğini ifade etmiştir (3). Geçersiz sözleşmeye TBK’daki genel hükümler uygulanır.Mirasçılar Arasında Fiili Taksim
Mirasçılar kendilerine düşen payları hep birlikte belirleyebilir. Sonrasında fiilen bu payları kendi üzerlerine almalarıyla fiili taksim gerçekleşir. Mirasçıların fiili taksim gerçekleştirmesinde herhangi bir şekil şartı yoktur. Mirasçılar oybirliğiyle malvarlığını bölüşmektedir. Miras paylarının mirastan çıkarılıp mirasçıların malvarlığına geçmesiyle fiili taksim gerçekleşir. Her ne kadar fiili taksim bakımından şekil şartı olmasa da alacak hakları söz konusu olduğunda durum değişmektedir. Çünkü TBK alacak haklarının devrinde yazılı şekil şartı öngörmektedir. Miras bırakanın alacak hakkı bırakması durumunda bunların paylaşımı yazılı olarak yapılmalıdır. Ancak örneğin taşınırlar açısından yazılı sözleşme gerekmez ve fiili taksim gerçekleştirilebilir. Taşınırın fiili taksiminde payı alan kişiye teslim edilmesi gereklidir. Taşınmazların elden paylaşılıp paylaşılamayacağı ise doktrinde tartışmalı bir konudur. Tapuya kayıtlı olmayan taşınmazların elden paylaşılabileceği görüşü bulunmaktadır.Kaynakça
8. HD, 15.05.2014 tarihli E. 2013/13807, K. 9745.
8. HD, .27.01.2015 tarihli E. 2014/23094, K. 2015/1608.
HGK, 08.06.2011 tarihli E. 2011/14-408, K. 2011/402.